Pacjent w wieku prezbiopijnym wymaga korekcji widzenia odleg\u0142o\u015bci bliskich przy jednoczesnym zachowaniu ostrego widzenia dali. Tak\u0105 korekcj\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 za pomoc\u0105 okular\u00f3w progresywnych, czy dwuogniskowych, ale r\u00f3wnie\u017c za pomoc\u0105 soczewek kontaktowych oraz soczewek wewn\u0105trzga\u0142kowych (IOL). Wieloogniskowe soczewki kontaktowe i IOL pozwalaj\u0105 na jednoczesn\u0105 korekcj\u0119 odleg\u0142o\u015bci dalekich, po\u015brednich i bliskich. Do korekcji prezbiopii stosowane s\u0105 tak\u017ce prostsze rozwi\u0105zania konstrukcyjne \u2013 soczewki jednoogniskowe, czyli takie, kt\u00f3rymi koryguje si\u0119 wzrok tylko na jedn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107. Specjali\u015bci nierzadko proponuj\u0105 tzw. Monowizj\u0119, koryguj\u0105c jedno oko do dali, a drugie do bli\u017cy. Monowizja jest metod\u0105 opracowan\u0105 w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku przez Westmitha dla os\u00f3b z prezbiopi\u0105 nosz\u0105cych soczewki kontaktowe. Rozw\u00f3j mikrochirurgii oka umo\u017cliwi\u0142 zastosowanie jej w implantacji soczewek wewn\u0105trzga\u0142kowych i chirurgii refrakcyjnej (w tym chirurgii refrakcyjnej rog\u00f3wki i soczewkach fakijnych).<\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c monowizja wymaga, aby jedno oko by\u0142o przypisane do danej odleg\u0142o\u015bci, decyzja, kt\u00f3re oko przypisa\u0107 do widzenia do dali, ma kluczowe znaczenie w powodzeniu i akceptacji takiej korekcji. W wielu do\u015bwiadczeniach pokazano, \u017ce okiem korygowanym do dali powinno by\u0107 oko dominuj\u0105ce<\/strong>. W przypadku soczewek wieloogniskowych dla oka dominuj\u0105cego proponowane s\u0105 czasem mniejsze moce dodatk\u00f3w do widzenia bli\u017cy lub konstrukcja z korekcj\u0105 widzenia dalekiego w centrum. Co zatem oznacza oko dominuj\u0105ce i jak je wyznaczy\u0107? Jakie s\u0105 zatem metody wyznaczania oka dominuj\u0105cego<\/p>\n\n\n\n

Definicji oka dominuj\u0105cego jest wiele i wiele jest r\u00f3wnie\u017c metod wyznaczania dominacji oka. Z obszernego przegl\u0105du metod opublikowanego przez prof. Evansa [1] wynika, \u017ce dominacj\u0119 oka mo\u017cna og\u00f3lnie podzieli\u0107 na: dominacj\u0119 motoryczn\u0105, dominacj\u0119 sensoryczn\u0105 i dominacj\u0119 wzrokow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W ramach ka\u017cdej z tych kategorii zaproponowano wiele test\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna dalej podzieli\u0107 na podklasy. Kategoryzacj\u0119 test\u00f3w utrudnia fakt, \u017ce autorzy stosuj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 terminologi\u0119. Ponadto, pod pewnymi wzgl\u0119dami dominacja wzrokowa mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana za form\u0119 sensorycznej dominacji oka, a pod innymi wzgl\u0119dami za form\u0119 motorycznej dominacji oka [1]. Niestety, zbyt dalekim uproszczeniem jest rozwa\u017canie dominacji wzrokowej jako po\u015bredniej pomi\u0119dzy formami motoryczn\u0105 i sensoryczn\u0105. W tym artykule b\u0119dziemy rozwa\u017ca\u0107 dominacj\u0119 motoryczn\u0105 i sensoryczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Klinicznie najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 metod\u0105 wyznaczenia dominacji oka jest test kartki z otworem trzymanej obur\u0105cz przez pacjenta na odleg\u0142o\u015b\u0107 wyci\u0105gni\u0119tej r\u0119ki. Pacjent patrzy przez otw\u00f3r \u015brednicy oko\u0142o 3 cm na okre\u015blony punkt w odleg\u0142o\u015bci 6 m. Wa\u017cne jest, aby badany trzyma\u0142 kartk\u0119 stabilnie prostuj\u0105c r\u0119ce w \u0142okciach. Badaj\u0105cy nast\u0119pnie na przemian zas\u0142ania ka\u017cde oko badanego, aby ustali\u0107, kt\u00f3re oko patrzy na cel przez otw\u00f3r. Wybrane oko jest uwa\u017cane za oko dominuj\u0105ce. Mo\u017cna te\u017c przesuwa\u0107 kartk\u0119 powoli w kierunku swojej twarzy, nie trac\u0105c widzenia punktu fiksacji, a\u017c otw\u00f3r znajdzie si\u0119 przed okiem. Oko, do kt\u00f3rego zbli\u017cono otw\u00f3r, jest uwa\u017cane za dominuj\u0105ce. Innym popularnym sposobem jest utworzenie otworu w obu d\u0142oniach, jak na rycinie 1 i post\u0119powanie podobnie, jak w te\u015bcie kartki z otworem. S\u0105 to testy dominacji motorycznej<\/strong>, gdy\u017c wyznaczaj\u0105 oko preferowane nad drugim w sytuacji jednoocznej.<\/p>\n\n\n\n

Ryc. 1 Test Milesa. Prosty spos\u00f3b wyznaczenia dominacji motorycznej<\/strong><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Drugi spos\u00f3b badania dominacji oka obejmuje u\u017cycie test\u00f3w, kt\u00f3re mierz\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 bod\u017ac\u00f3w czuciowych mi\u0119dzy obojgiem oczu, a wi\u0119c wyznaczaj\u0105 dominacj\u0119 czuciow\u0105 \u2013 sensoryczn\u0105<\/strong>. Okiem dominuj\u0105cym jest oko, kt\u00f3re szybciej transmituje bod\u017ace wzrokowe do m\u00f3zgu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 test\u00f3w z tej grupy wykorzystuje rywalizacj\u0119 obuoczn\u0105 lub kombinacj\u0119 fazy obuocznej, i w przeciwie\u0144stwie do prostej klasyfikacji dominacji prawego lub lewego oka, niekt\u00f3re testy w tej kategorii pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 ilo\u015bciowo si\u0142\u0119 dominacji jednego oka [2, 3].<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowym testem dominacji sensorycznej jest prezentowanie np. za pomoc\u0105 stereoskopu obojgu oczom p\u00f3\u0142obraz\u00f3w znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od siebie, tak aby doprowadzi\u0107 do rywalizacji obuocznej. Badany ma za zadanie zg\u0142osi\u0107 dominuj\u0105ce postrzeganie, kt\u00f3ry obraz widzi cz\u0119\u015bciej. Dominacja sensoryczna wyst\u0119puje, gdy percepcja jednego oka osi\u0105ga \u015bwiadomo\u015b\u0107 przez d\u0142u\u017csze okresy w por\u00f3wnaniu z percepcj\u0105 drugiego oka, czyli oko dominuj\u0105ce jest bardziej wytrwa\u0142e w rywalizacji obuocznej. Taki test mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 ze zmiennym poziomem luminacji p\u00f3\u0142obraz\u00f3w [4].<\/p>\n\n\n\n
$\"\"$
Ryc. 2 Test zamglenia (Schora). Najcz\u0119\u015bciej stosowany spos\u00f3b wyznaczenia dominacji sensorycznej<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Innym testem dominacji sensorycznej, kt\u00f3ry wykazuje najmniejszy odsetek wynik\u00f3w niepewnych \u2013 braku dominacji, szczeg\u00f3lnie w przypadku test\u00f3w na dalsz\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, jest test jednoocznego zamglenia, czyli test z soczewk\u0105 o niewielkiej mocy dodatniej (zazwyczaj od +1,00 do +2,00 D) naprzemiennie przyk\u0142adan\u0105 do oka prawego i lewego (ryc. 2). W tej metodzie badany jest pytany, kiedy widzenie obuoczne wydaje si\u0119 mniej komfortowe; z soczewk\u0105 dodatni\u0105 przed prawym, czy lewym okiem? W tym te\u015bcie badany nie do\u015bwiadcza rywalizacji obuocznej, ale t\u0142umi zamazany obraz. Patrz\u0105c obuocznie w dal wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych \u0142atwiej t\u0142umi nieostry obraz z oka niedominuj\u0105cego, ni\u017c dominuj\u0105cego, dlatego to pierwsze jest wybierane do skorygowania widzenia w bli\u017cy. Test ten stwarza sytuacj\u0119 najbardziej zbli\u017con\u0105 do monowizji i jest to prawdopodobnie ten sam mechanizm, kt\u00f3ry pozwala pacjentom tolerowa\u0107 anizometropi\u0119 w monowizji [1]. Wydaje si\u0119 wi\u0119c najbardziej uzasadniony do wyznaczania oka dominuj\u0105cego u prezbiopa, chocia\u017c, podobnie jak pozosta\u0142e testy, wykazuje s\u0142ab\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy wynikami r\u00f3\u017cnych test\u00f3w dominacji [1]. Brak sp\u00f3jno\u015bci jest szczeg\u00f3lnie wykazywany pomi\u0119dzy wynikami test\u00f3w na dominacj\u0119 motoryczn\u0105 i sensoryczn\u0105. Wielu badaczy dosz\u0142o do wniosku, \u017ce r\u00f3wnowaga mi\u0119dzyga\u0142kowa determinuje sensoryczn\u0105 dominacj\u0119 oka, kt\u00f3rej nie mo\u017cna uto\u017csamia\u0107 z motoryczn\u0105 dominacj\u0105 oka [2, 4]. St\u0105d r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wynik\u00f3w pomi\u0119dzy tymi dwoma g\u0142\u00f3wnymi kategoriami test\u00f3w. Jednak, du\u017c\u0105 zmienno\u015b\u0107 obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie danej kategorii test\u00f3w oraz danego testu. Najprawdopodobniej jest to spowodowane tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ma naprzemienn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy obojgiem oczu, a nie wyra\u017an\u0105 dominacj\u0119 [2]. Co wi\u0119cej, wykazano, \u017ce wyniki danego testu zmieniaj\u0105 si\u0119, gdy osoba patrzy w r\u00f3\u017cne miejsca w polu widzenia, a nawet w czasie. Tak wi\u0119c dominacja oczu jest raczej plastyczn\u0105, p\u0142ynn\u0105 koncepcj\u0105, a uk\u0142ad wzrokowy wykazuje du\u017c\u0105 zdolno\u015b\u0107 adaptacji [1].\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Jak wi\u0119c post\u0119powa\u0107, aby sukces korekcji prezbiop\u00f3w oparty na w\u0142a\u015bciwym wskazaniu oka dominuj\u0105cego by\u0142 jak najwi\u0119kszy? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b zadowolonych z monowizji to osoby bez wyra\u017anej dominacji, podczas gdy pacjenci nietoleruj\u0105cy monowizji, to osoby z siln\u0105 i wyra\u017an\u0105 dominacj\u0105 oczn\u0105. Ta druga grupa os\u00f3b wykazuje zaskakuj\u0105c\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 w wynikach mi\u0119dzy testami motorycznej i sensorycznej dominacji oka [5], co jest bardzo rzadkie w\u015br\u00f3d os\u00f3b ze s\u0142ab\u0105 dominacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d, zamiast okre\u015bla\u0107 dominacj\u0119 prawego lub lewego oka, badanie dominacji powinno by\u0107 skierowane bardziej na ocen\u0119 stopnia dominacji, w celu wykluczenia os\u00f3b z siln\u0105 dominacj\u0105 oczn\u0105, kt\u00f3re z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem nie b\u0119d\u0105 tolerowa\u0107 monowizji [2]. Kolejnym ograniczeniem w powodzeniu korekcji prezbiop\u00f3w jest kwestia r\u00f3\u017cnych wynik\u00f3w dominacji ocznej z test\u00f3w przeprowadzonych na bliskie i dalekie odleg\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3rzy badani maj\u0105 to samo dominuj\u0105ce oko dla obu odleg\u0142o\u015bci; inni u\u017cywaj\u0105 jednego oka do bli\u017cy, a drugiego do odleg\u0142o\u015bci. Mo\u017ce si\u0119 zatem zdarzy\u0107, \u017ce osoby, kt\u00f3re maj\u0105 to samo dominuj\u0105ce oko do dali i bli\u017cy, s\u0105 bardziej podatne na problemy, poniewa\u017c monowizja b\u0119dzie zmusza\u0107 je do zmiany swojego dominuj\u0105cego oka na jednej z dw\u00f3ch odleg\u0142o\u015bci widzenia [2]. <\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, test otworu w kartce jest uwa\u017cany za najbardziej efektywny test wyznaczania motorycznej dominacji oka, czyli wyznaczania oka preferowanego w warunkach widzenia jednoocznego, poniewa\u017c wymusza wyb\u00f3r mi\u0119dzy oczami. Sensoryczna dominacja oka jest natomiast najbli\u017csza sytuacji funkcjonowania na co dzie\u0144, kiedy u\u017cywamy obojga oczu. Szczeg\u00f3lnie prosty test zamglenia jest szeroko stosowany do wyznaczenia dominacji oka w celu zastosowania monowizji [1] oraz jej modyfikacji. W takiej korekcji widzenia za pomoc\u0105 soczewek kontaktowych i wewn\u0105trzga\u0142kowych, wa\u017cne jest, aby okre\u015bli\u0107 nie tylko znak dominacji, tj. dominacji prawo- lub lewoocznej, ale tak\u017ce si\u0142\u0119 dominacji, w celu wykrycia osoby z siln\u0105 lub wyra\u017an\u0105 dominacj\u0105 [2, 5]. Metody, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 ilo\u015bciow\u0105 ocen\u0119 si\u0142y dominacji sensorycznej oka maj\u0105 w tym przypadku wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 kliniczn\u0105. Chocia\u017c istnieje wiele metod wyznaczania dominacji sensorycznej oka, obecnie nie ma zgody co do najlepszego sposobu jej pomiaru.<\/p>\n\n\n\n
Referencje:<\/p>\n\n\n\n
Evans BJW. Monovision: a review, Ophthal. Physiol. Opt. 2007;27:417\u2013439<\/li>
Seijas O. et al. Ocular dominance diagnosis and its influence in monovision, Am J Ophthalmol 2007;144:209\u2013216<\/li>
Handa T. et al. Effects of dominant and nondominant eyes in binocular rivalry, Optom Vis Sci 2004;81:377\u2013382<\/li>
Ooi TL, He ZJ. Sensory eye dominance: relationship between eye and brain, Eye and Brain 2020;12:25\u201331<\/li>
Li J. et al. Quantifying sensory eye dominance in the normal visual system: a new technique and insights into variation across traditional tests, Invest Ophthalmol Vis Sci. 2010;51:6875\u20136881<\/li><\/ol>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
***Autor: dr hab. in\u017c. Dorota Szcz\u0119sna-Iskander, prof. PWr <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n***
Katedra Optyki i Fotoniki, ***Wydzia\u0142 Podstawowych Problem\u00f3w Techniki,<\/em><\/strong> <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n***
***Politechnika Wroc\u0142awska<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"***
Pacjent w wieku prezbiopijnym wymaga korekcji widzenia odleg\u0142o\u015bci bliskich przy jednoczesnym zachowaniu ostrego widzenia dali. Tak\u0105 korekcj\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 za pomoc\u0105 okular\u00f3w progresywnych, czy dwuogniskowych, ale r\u00f3wnie\u017c za pomoc\u0105 soczewek kontaktowych oraz soczewek wewn\u0105trzga\u0142kowych (IOL). Wieloogniskowe soczewki kontaktowe i IOL pozwalaj\u0105 na jednoczesn\u0105 korekcj\u0119 odleg\u0142o\u015bci dalekich, po\u015brednich i bliskich. Do korekcji prezbiopii stosowane s\u0105 tak\u017ce […]<\/p>","protected":false},"author":9,"featured_media":1275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[36],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265"}],"collection":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1265"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1314,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions\/1314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Ryc. 1 Test Milesa. Prosty spos\u00f3b wyznaczenia dominacji motorycznej<\/strong><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Drugi spos\u00f3b badania dominacji oka obejmuje u\u017cycie test\u00f3w, kt\u00f3re mierz\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 bod\u017ac\u00f3w czuciowych mi\u0119dzy obojgiem oczu, a wi\u0119c wyznaczaj\u0105 dominacj\u0119 czuciow\u0105 \u2013 sensoryczn\u0105<\/strong>. Okiem dominuj\u0105cym jest oko, kt\u00f3re szybciej transmituje bod\u017ace wzrokowe do m\u00f3zgu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 test\u00f3w z tej grupy wykorzystuje rywalizacj\u0119 obuoczn\u0105 lub kombinacj\u0119 fazy obuocznej, i w przeciwie\u0144stwie do prostej klasyfikacji dominacji prawego lub lewego oka, niekt\u00f3re testy w tej kategorii pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 ilo\u015bciowo si\u0142\u0119 dominacji jednego oka [2, 3].<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowym testem dominacji sensorycznej jest prezentowanie np. za pomoc\u0105 stereoskopu obojgu oczom p\u00f3\u0142obraz\u00f3w znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od siebie, tak aby doprowadzi\u0107 do rywalizacji obuocznej. Badany ma za zadanie zg\u0142osi\u0107 dominuj\u0105ce postrzeganie, kt\u00f3ry obraz widzi cz\u0119\u015bciej. Dominacja sensoryczna wyst\u0119puje, gdy percepcja jednego oka osi\u0105ga \u015bwiadomo\u015b\u0107 przez d\u0142u\u017csze okresy w por\u00f3wnaniu z percepcj\u0105 drugiego oka, czyli oko dominuj\u0105ce jest bardziej wytrwa\u0142e w rywalizacji obuocznej. Taki test mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c wykona\u0107 ze zmiennym poziomem luminacji p\u00f3\u0142obraz\u00f3w [4].<\/p>\n\n\n\n
$\"\"$
Ryc. 2 Test zamglenia (Schora). Najcz\u0119\u015bciej stosowany spos\u00f3b wyznaczenia dominacji sensorycznej<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Innym testem dominacji sensorycznej, kt\u00f3ry wykazuje najmniejszy odsetek wynik\u00f3w niepewnych \u2013 braku dominacji, szczeg\u00f3lnie w przypadku test\u00f3w na dalsz\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107, jest test jednoocznego zamglenia, czyli test z soczewk\u0105 o niewielkiej mocy dodatniej (zazwyczaj od +1,00 do +2,00 D) naprzemiennie przyk\u0142adan\u0105 do oka prawego i lewego (ryc. 2). W tej metodzie badany jest pytany, kiedy widzenie obuoczne wydaje si\u0119 mniej komfortowe; z soczewk\u0105 dodatni\u0105 przed prawym, czy lewym okiem? W tym te\u015bcie badany nie do\u015bwiadcza rywalizacji obuocznej, ale t\u0142umi zamazany obraz. Patrz\u0105c obuocznie w dal wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych \u0142atwiej t\u0142umi nieostry obraz z oka niedominuj\u0105cego, ni\u017c dominuj\u0105cego, dlatego to pierwsze jest wybierane do skorygowania widzenia w bli\u017cy. Test ten stwarza sytuacj\u0119 najbardziej zbli\u017con\u0105 do monowizji i jest to prawdopodobnie ten sam mechanizm, kt\u00f3ry pozwala pacjentom tolerowa\u0107 anizometropi\u0119 w monowizji [1]. Wydaje si\u0119 wi\u0119c najbardziej uzasadniony do wyznaczania oka dominuj\u0105cego u prezbiopa, chocia\u017c, podobnie jak pozosta\u0142e testy, wykazuje s\u0142ab\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy wynikami r\u00f3\u017cnych test\u00f3w dominacji [1]. Brak sp\u00f3jno\u015bci jest szczeg\u00f3lnie wykazywany pomi\u0119dzy wynikami test\u00f3w na dominacj\u0119 motoryczn\u0105 i sensoryczn\u0105. Wielu badaczy dosz\u0142o do wniosku, \u017ce r\u00f3wnowaga mi\u0119dzyga\u0142kowa determinuje sensoryczn\u0105 dominacj\u0119 oka, kt\u00f3rej nie mo\u017cna uto\u017csamia\u0107 z motoryczn\u0105 dominacj\u0105 oka [2, 4]. St\u0105d r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wynik\u00f3w pomi\u0119dzy tymi dwoma g\u0142\u00f3wnymi kategoriami test\u00f3w. Jednak, du\u017c\u0105 zmienno\u015b\u0107 obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w obr\u0119bie danej kategorii test\u00f3w oraz danego testu. Najprawdopodobniej jest to spowodowane tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ma naprzemienn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy obojgiem oczu, a nie wyra\u017an\u0105 dominacj\u0119 [2]. Co wi\u0119cej, wykazano, \u017ce wyniki danego testu zmieniaj\u0105 si\u0119, gdy osoba patrzy w r\u00f3\u017cne miejsca w polu widzenia, a nawet w czasie. Tak wi\u0119c dominacja oczu jest raczej plastyczn\u0105, p\u0142ynn\u0105 koncepcj\u0105, a uk\u0142ad wzrokowy wykazuje du\u017c\u0105 zdolno\u015b\u0107 adaptacji [1].\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Jak wi\u0119c post\u0119powa\u0107, aby sukces korekcji prezbiop\u00f3w oparty na w\u0142a\u015bciwym wskazaniu oka dominuj\u0105cego by\u0142 jak najwi\u0119kszy? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b zadowolonych z monowizji to osoby bez wyra\u017anej dominacji, podczas gdy pacjenci nietoleruj\u0105cy monowizji, to osoby z siln\u0105 i wyra\u017an\u0105 dominacj\u0105 oczn\u0105. Ta druga grupa os\u00f3b wykazuje zaskakuj\u0105c\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 w wynikach mi\u0119dzy testami motorycznej i sensorycznej dominacji oka [5], co jest bardzo rzadkie w\u015br\u00f3d os\u00f3b ze s\u0142ab\u0105 dominacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
St\u0105d, zamiast okre\u015bla\u0107 dominacj\u0119 prawego lub lewego oka, badanie dominacji powinno by\u0107 skierowane bardziej na ocen\u0119 stopnia dominacji, w celu wykluczenia os\u00f3b z siln\u0105 dominacj\u0105 oczn\u0105, kt\u00f3re z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem nie b\u0119d\u0105 tolerowa\u0107 monowizji [2]. Kolejnym ograniczeniem w powodzeniu korekcji prezbiop\u00f3w jest kwestia r\u00f3\u017cnych wynik\u00f3w dominacji ocznej z test\u00f3w przeprowadzonych na bliskie i dalekie odleg\u0142o\u015bci. Niekt\u00f3rzy badani maj\u0105 to samo dominuj\u0105ce oko dla obu odleg\u0142o\u015bci; inni u\u017cywaj\u0105 jednego oka do bli\u017cy, a drugiego do odleg\u0142o\u015bci. Mo\u017ce si\u0119 zatem zdarzy\u0107, \u017ce osoby, kt\u00f3re maj\u0105 to samo dominuj\u0105ce oko do dali i bli\u017cy, s\u0105 bardziej podatne na problemy, poniewa\u017c monowizja b\u0119dzie zmusza\u0107 je do zmiany swojego dominuj\u0105cego oka na jednej z dw\u00f3ch odleg\u0142o\u015bci widzenia [2]. <\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, test otworu w kartce jest uwa\u017cany za najbardziej efektywny test wyznaczania motorycznej dominacji oka, czyli wyznaczania oka preferowanego w warunkach widzenia jednoocznego, poniewa\u017c wymusza wyb\u00f3r mi\u0119dzy oczami. Sensoryczna dominacja oka jest natomiast najbli\u017csza sytuacji funkcjonowania na co dzie\u0144, kiedy u\u017cywamy obojga oczu. Szczeg\u00f3lnie prosty test zamglenia jest szeroko stosowany do wyznaczenia dominacji oka w celu zastosowania monowizji [1] oraz jej modyfikacji. W takiej korekcji widzenia za pomoc\u0105 soczewek kontaktowych i wewn\u0105trzga\u0142kowych, wa\u017cne jest, aby okre\u015bli\u0107 nie tylko znak dominacji, tj. dominacji prawo- lub lewoocznej, ale tak\u017ce si\u0142\u0119 dominacji, w celu wykrycia osoby z siln\u0105 lub wyra\u017an\u0105 dominacj\u0105 [2, 5]. Metody, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 ilo\u015bciow\u0105 ocen\u0119 si\u0142y dominacji sensorycznej oka maj\u0105 w tym przypadku wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 kliniczn\u0105. Chocia\u017c istnieje wiele metod wyznaczania dominacji sensorycznej oka, obecnie nie ma zgody co do najlepszego sposobu jej pomiaru.<\/p>\n\n\n\n
Referencje:<\/p>\n\n\n\n
Evans BJW. Monovision: a review, Ophthal. Physiol. Opt. 2007;27:417\u2013439<\/li>
Seijas O. et al. Ocular dominance diagnosis and its influence in monovision, Am J Ophthalmol 2007;144:209\u2013216<\/li>
Handa T. et al. Effects of dominant and nondominant eyes in binocular rivalry, Optom Vis Sci 2004;81:377\u2013382<\/li>
Ooi TL, He ZJ. Sensory eye dominance: relationship between eye and brain, Eye and Brain 2020;12:25\u201331<\/li>
Li J. et al. Quantifying sensory eye dominance in the normal visual system: a new technique and insights into variation across traditional tests, Invest Ophthalmol Vis Sci. 2010;51:6875\u20136881<\/li><\/ol>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
***Autor: dr hab. in\u017c. Dorota Szcz\u0119sna-Iskander, prof. PWr <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n***
Katedra Optyki i Fotoniki, ***Wydzia\u0142 Podstawowych Problem\u00f3w Techniki,<\/em><\/strong> <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n***
***Politechnika Wroc\u0142awska<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"***
Pacjent w wieku prezbiopijnym wymaga korekcji widzenia odleg\u0142o\u015bci bliskich przy jednoczesnym zachowaniu ostrego widzenia dali. Tak\u0105 korekcj\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 za pomoc\u0105 okular\u00f3w progresywnych, czy dwuogniskowych, ale r\u00f3wnie\u017c za pomoc\u0105 soczewek kontaktowych oraz soczewek wewn\u0105trzga\u0142kowych (IOL). Wieloogniskowe soczewki kontaktowe i IOL pozwalaj\u0105 na jednoczesn\u0105 korekcj\u0119 odleg\u0142o\u015bci dalekich, po\u015brednich i bliskich. Do korekcji prezbiopii stosowane s\u0105 tak\u017ce […]<\/p>","protected":false},"author":9,"featured_media":1275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[36],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265"}],"collection":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1265"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1314,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions\/1314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prezbiopia.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}